Nisan Ayaklanması'nın 150. yılı: Bulgaristan'ın 1876 isyanı Avrupa'yı nasıl sarstı
1876'da Bulgarlar Osmanlı yönetimine karşı ayaklandı. Ayaklanma kanlı biçimde bastırıldı; ancak Bulgar meselesini Avrupa diplomasisinin gündemine taşıdı.
Fotoğraf: Esther Westerveld from Haarlemmermeer, Nederland / Wikimedia Commons, CC BY 2.0 (kırpılmış ve yeniden boyutlandırılmış)
20 Nisan 1876'da (eski takvime göre; yeni takvimle 2 Mayıs) Koprivshtitsa'da Nisan Ayaklanması başladı. Ayaklanma zamanından önce patlak verdi, çünkü Osmanlı polisi yerel komite lideri Todor Kableşkov'u tutuklamak istiyordu. Ayaklanmayı Romanya'nın Giurgiu kentindeki bir devrim komitesi örgütlemişti; bölge, merkezleri arasında Tarnovo, Sliven, Vratsa ve Panagyurishte'nin de bulunduğu devrim bölgelerine ayrılmıştı.
Osmanlı makamları ayaklanmayı mayıs sonuna kadar şiddet kullanarak bastırdı. Georgi Benkovski, Panayot Volov ve Ilarion Dragostinov gibi önde gelen isimler hayatını kaybetti; Romanya'dan karşıya geçen çetesi yok edilen şair Hristo Botev de öldü. Britannica'ya göre düzensiz birlikler Plovdiv çevresinde yaklaşık 15.000 kişiyi öldürdü; MacGahan ve Schuyler, Batak'ta öldürülenlerin sayısını yaklaşık 5.000 olarak tahmin etti. Toplam kurban sayısı tartışmalı; tahminler 4.000'in altından 30.000'in üzerine kadar uzanıyor.
ABD'li muhabir Januarius MacGahan ile diplomat Eugene Schuyler'in haberleri, yaşanan vahşeti Batı Avrupa'ya duyurdu. İngiliz siyasetçi William Gladstone, 6 Eylül 1876'da “Bulgarian Horrors and the Question of the East” başlıklı risaleyi yayımladı. Ardından İstanbul Konferansı ve Bulgaristan'ın kurtuluşuyla sonuçlanan 1877/78 Osmanlı-Rus Savaşı geldi. Bulgaristan'da ayaklanma bugün de ulusal tarihin merkezi olaylarından biri sayılıyor.