Havadan radyasyon ölçümü: PSI yöntemi helikopter ölçümlerini daha doğru hale getiriyor
Paul Scherrer Enstitüsü'nün yeni analiz yöntemi, radyoaktif maddeleri havadan saniyeler içinde daha doğru tespit ediyor; miktarı ve konumu daha kesin belirliyor. Çalışma Nature Communications'ta yayımlandı.
Fotoğraf: PSI / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0 (kırpılmış ve yeniden boyutlandırılmış)
Nükleer tesislerdeki kazaların ardından ya da kaybolan radyasyon kaynaklarında, radyoaktif kirliliğin haritasını çıkarmak için ölçüm cihazlı helikopterler bölge üzerinde uçuyor. İsviçre'deki Paul Scherrer Enstitüsü'nün (PSI) araştırmacıları bunun için yeni bir analiz yöntemi geliştirdi. Yöntem, radyoaktif maddeyi birkaç saniye içinde daha doğru tanımlıyor, miktarını ve konumunu daha kesin belirliyor. “Quantitative mobile gamma-ray spectrometry through Bayesian inference” başlıklı çalışma 26 Ekim'de Nature Communications'ta yayımlandı.
Görev zor: PSI'ye göre yerdeki bir kaynağın yaydığı yaklaşık 10.000 gama fotonundan yalnızca biri helikoptere ulaşıyor. Şimdiye kadar ölçülen spektrumdaki birden fazla enerji değerinin birleştirilmesi altın standart sayılıyordu; bu, istatistiği iyileştiriyor ancak daha kaba bir görüntü veriyor. Yeni yöntem, Bayes istatistiği yöntemleriyle binlerce olası çıkış spektrumunu ölçümle karşılaştırıyor. Simülasyon sorunu bölündüğü için tam bir simülasyon, saatler hatta günler yerine yalnızca birkaç mikrosaniye sürüyor.
Birinci yazar David Breitenmoser yöntemi, doktora çalışması kapsamında PSI'nin kalibrasyon laboratuvarında geliştirdi. “Her radyoaktif madde, gama ışınları sayesinde karakteristik bir parmak izine sahiptir” diyor. PSI, İsviçre'deki aeroradyometri ölçüm uçuşlarına katılıyor; 2025'te örneğin mayıs ve haziran aylarında Mühleberg ve Gösgen nükleer santrallerinin çevresinde uçuşlar yapıldı. PSI'ye göre yöntem acil durum müdahaleleri ve nükleer tesislerin izlenmesinin yanı sıra jeofizik ve nükleer malzeme kontrolü için de uygun.