Hücreler için hafıza: ETH yöntemi, günler önce hangi genlerin aktif olduğunu gösteriyor
ETH Zürih araştırmacıları, insan hücrelerine RNA moleküllerini arşivlettiriyor. Böylece hücrenin nasıl tepki verdiği günler sonra da okunabiliyor – örneğin kanser araştırması için. Çalışma Nature Biotechnology'de.
Fotoğraf: Alessandro Della Bella / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0 (kırpılmış ve yeniden boyutlandırılmış)
Bir hücrenin gen aktivitesini ölçen kişi normalde yalnızca bir anlık görüntü görür. ETH Zürih'in Basel'deki Biyosistemler Bölümü'nden Randall Platt liderliğindeki bir ekip, insan hücrelerinin RNA moleküllerini birkaç gün boyunca arşivlemesini sağlayan bir yöntem geliştirdi; böylece hangi genlerin daha önce aktif olduğu sonradan yeniden oluşturulabiliyor. “Recordanelles for transcriptome-wide single-cell RNA recording in human cells” başlıklı çalışma 21 Ekim'de Nature Biotechnology dergisinde yayımlandı.
Sistem, biri stres granülleri olarak adlandırılan yapıların bir proteininden türetilmiş olmak üzere, üç optimize edilmiş proteinden oluşuyor. Bunların yapı planları plazmitler aracılığıyla hücrelere aktarılıyor; arşivi ardından hücrelerin kendisi oluşturuyor. Arşiv, RNA'yı mitokondrilerin çevresinde bir film halinde topluyor ve orada parçalayıcı enzimlerden koruyor. Böylece hücre başına birkaç bin RNA molekülü depolanabiliyor. Araştırmacılar hücre kültürlerinde, insan hücrelerinin bağışıklık sisteminin bir haberci maddesine nasıl tepki verdiğini gösterdi.
“Geleneksel yöntemle çok geç ölçüm yaparsanız, tepkinin gerçekleştiğini bile artık göremezsiniz” diyor ortak ilk yazar Marcos Manero Carranza. Araştırmacılar patent başvurusunda bulundu. Teknolojinin bir sonraki adımda hayvan ve kanser araştırmaları için geliştirilmesi planlanıyor – örneğin kemoterapiden sağ kurtulan tümör hücrelerini incelemek için.